|
|
 |
 |
|
|
१२ शान्तिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
12.16. अध्यायः 016
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
युधिष्ठिरंप्रति भीमवचनम्॥ 1॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text
वैशम्पायन उवाच। 12-16-0x(5835)(71360)
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा भीमसेनोऽत्यमर्षणः।
धैर्यमास्थाय तं ज्येष्ठं भ्राता भ्रातरमब्रवीत्॥ 12-16-1(71361)
राजन्विदितधर्मोऽसि न तेऽस्त्यविदितं भुवि।
उपशिक्षाम ते वृत्तं सदैव न च शक्नुमः॥ 12-16-2(71362)
न वक्ष्यामि न वक्ष्यामीत्येवं मे मनसि स्थितम्।
अतिदुःखात्तु वक्ष्यामि तन्निबोध जनाधिप॥ 12-16-3(71363)
भवतः संप्रमोहेन सर्वं संशयितं कृतम्।
विक्लबत्वं च नः प्राप्तमबलत्वं तथैव च॥ 12-16-4(71364)
कथं हि राजा लोकस्य सर्वशास्त्रविशारदः।
मोहमापद्यसे दैन्याद्यथा कापुरुषस्तथा॥ 12-16-5(71365)
आगतिश्च गतिश्चैव लोकस्य विदिता तव।
आयत्यां च तदात्वे च न तेऽस्त्यविदितं प्रभो॥ 12-16-6(71366)
एवं गते महाराज राज्यं प्रति जनाधिप।
हेतुमात्रं तु वक्ष्यामि तमिहैकमनाः श्रृणु॥ 12-16-7(71367)
द्विविधो जायते व्याधिः शारीरो मानसस्तथा।
परस्परं तयोर्जन्म निर्द्वन्द्वं नोपलभ्यते॥ 12-16-8(71368)
शारीराज्जायते व्याधिर्मानसो नात्र संशयः।
मानसाज्जायते व्याधिः शारीर इति निश्चयः॥ 12-16-9(71369)
शारीरमानसे दुःखे योऽतीते त्वनुशोचति।
दुःखेन लभते दुःखं द्वावनर्थौ च विन्दति॥ 12-16-10(71370)
शीतोष्णे चैव वायुश्च त्रयः शारीरजा गुणाः।
तेषां गुणानां साम्यं यत्तदाहुः स्वस्थलक्षणम्॥ 12-16-11(71371)
तेषामन्यतमोद्रेके विधानमुपदिश्यते।
उष्णेन बाध्यते शीतं शीतेनोष्णं प्रबाध्यते।
`उभाभ्यां बाध्यते वायुर्विधानमिदमुच्यते॥' 12-16-12(71372)
सत्वं रजस्तय इति मानसाः स्युस्त्रयो गुणाः।
तेषां गुणानां साम्यं यत्तदाहुः स्वस्थलक्षणम्॥ 12-16-13(71373)
तेषामन्यतमोद्रेके विधानमुपदिश्यते।
हर्षेण बाध्यते शोको हर्षः शोकेन बाध्यते।
`उभाभ्यां बाध्यते मोहो विधानमिदमुच्यते॥' 12-16-14(71374)
कश्चित्सुखे वर्तमानो दुःखस्य स्मर्तुमिच्छति।
कश्चिद्दुःखे वर्तमानः सुखस्य स्मर्तुमिच्छति॥ 12-16-15(71375)
स त्वं न दुःखी दुःखस्य न सुखी च सुखस्य च।
नादुःखी दुःखभागस्य नासुखी च सुखस्य च।
स्मर्तुमर्हसि कौरव्य दिष्टं हि बलवत्तरम्॥ 12-16-16(71376)
अथवा ते स्वभावोऽयं येन पार्थिव तुष्यसे।
दृष्ट्वा सभागतां कृष्णामेकवस्त्रां रजस्वलाम्।
मिषतां पाण्डुपुत्राणां न तस्य स्मर्तुमर्हसि॥ 12-16-17(71377)
प्रव्राजनं च नगरादजिनैश्च विवासनम्।
महारण्यनिवासश्च न तस्य स्मर्तुमर्हसि॥ 12-16-18(71378)
जटासुरात्परिक्लेशं चित्रसेनेन चाहवम्।
सैन्धवाच्च परिक्लेशं कथं विस्मृतवानसि॥ 12-16-19(71379)
पुनरज्ञातचर्यायां कीचकेन पदा वधम्।
द्रौपद्या राजपुत्र्यांश्च कथं विस्मृतवानसि॥ 12-16-20(71380)
यच्च ते द्रोणभीष्माभ्यां युद्धमासीदरिंदम्।
मनसैकेन योद्धव्यं तत्ते युद्धमुपस्थितम्॥ 12-16-21(71381)
यत्र नास्ति शरैः कार्यं न मित्रैर्न च बन्धुभिः।
आत्मनैकेन योद्धव्यं तत्ते युद्धमुपस्थितम्॥ 12-16-22(71382)
तस्मिन्ननिर्जिते युद्धे प्राणान्यदि विमोक्ष्यसे।
अन्यं देहं समास्थाय ततस्तैरिह योत्स्यसे॥ 12-16-23(71383)
`यो ह्यनाढ्यः स पतितस्तदुच्छिष्टं तदल्पकम्।
बह्वपथ्यं बलवतो न किंचित्रायते बलम् ॥' 12-16-24(71384)
तस्मादद्यैव गन्तव्यं युध्यस्व भरतर्षभ।
परमव्यक्तरूपस्य व्यक्तं त्यक्त्वा स्वकर्मभिः॥ 12-16-25(71385)
तस्मिन्ननिर्जिते युद्धे कामवस्थां गमिष्यसि।
एतज्जित्वा महाराज कृतकृत्यो भविष्यसि॥ 12-16-26(71386)
एतां बुद्धिं विनिश्चित्य भूतानामागतिं गतिम्।
पितृपैतामहे वृत्ते शाधि राज्यं यथोचितम्॥ 12-16-27(71387)
दिष्ट्या दुर्योधनः पापो निहतः सानुगो युधि।
द्रौपद्याः केशपक्षस्य दिष्ट्या ते पदवीं गताः॥ 12-16-28(71388)
यजस्व वाजिमेधेन विधिवद्दक्षिणावता।
वयं ते किंकराः पार्थ वासुदेवश्च वीर्यवान्॥ ॥ 12-16-29(71389)
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि राजधर्मपर्वणि षोडशोऽध्यायः॥ 16॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes
12-16-2 नच शक्नुमः। कर्तुमिति शेषः॥ 12-16-6 अगतिश्च गतिश्चैवेति झ. पाठः। तत्र आयत्यामुत्तरकाले। तदात्वे वर्तमानकाले अगतिर्दुर्मागः। गतिः सन्मार्ग इत्यर्थः॥ 12-16-8 निर्द्वन्द्वं शरीरं विना व्याधिर्नास्ति मनोविना आधिर्नास्तीत्यर्थः॥ 12-16-11 शीतोष्णे कफपित्ते। वायुर्वातः॥ 12-16-12 विधानं चिकित्सा। उष्णेन द्रव्येण॥ 12-16-16 न दुःखी सुखजातस्य न सुखी दुःखजस्य वा इति झ. पाठः॥ 12-16-17 येन पार्थिव क्लिश्यसे इति झ. पाठः॥ 12-16-18 न तस्य स्मर्तुमर्हसीत्यत्र कथमिति वक्ष्यमाणं पदमपकृष्य योजना॥ 12-16-22 यत्र नाभिसरैरिति द. पाठः। तत्र न अभिसरैरिति छेदः॥ 12-16-23 तस्मिन्मनसि॥ 12-16-25 युध्यस्व। मनोजयार्थं सन्नद्धो भवेत्यर्थः॥ 12-16-26 तस्मिन्मनसि कामवस्थाम्। अवाच्यामित्यर्थः। एतन्मनः॥ 12-16-28 दिष्ट्या त्वं पदवीं गत इति झ. पाठः॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|